Shigeru Ban, japoński architekt i laureat Nagrody Pritzkera, najbardziej prestiżowego wyróżnienia w świecie architektury, należy do grona twórców, którzy konsekwentnie redefiniują rolę architektury we współczesnym świecie.
Kim jest Shigeru Ban
Shigeru Ban urodził się w 1957 roku w Tokio. Architekturę studiował w Stanach Zjednoczonych. Pracę jako architekt rozpoczął w 1982 roku w pracowni Araty Isozakiego. W 1985 roku założył pracownię Shigeru Ban Architects. W 1995 roku został konsultantem Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców (UNHCR), a także założył organizację Voluntary Architects’ Network (VAN).
Wystawa Shigeru Ban. Architektura i działania społeczne
W Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie trwa wystawa poświęcona jego twórczości „Shigeru Ban. Architektura i działania społeczne” (czynna do 3 maja 2026 roku). Ekspozycja ukazuje pełne spektrum dorobku Shigeru Bana: od willi dla najzamożniejszych inwestorów i siedzib międzynarodowych korporacji, przez obiekty kultury i projekty wystawiennicze, aż po realizacje odpowiadające na dramatyczne potrzeby społeczne wynikające z trzęsień ziemi, konfliktów zbrojnych i kryzysów humanitarnych.
Szczególną uwagę zwraca innowacyjne podejście do materiałów, zwłaszcza drewna i tektury, oraz nowatorskie rozwiązania konstrukcyjne, które zaskakują zarówno złożonością, jak i radykalną prostotą. Relacje przestrzenne w projektach Shigeru Bana są czytelne, a zarazem pełne napięć, zawsze podporządkowane człowiekowi i jego doświadczeniu.
Na wystawę „Shigeru Ban. Architektura i działania społeczne” składają się oryginalne makiety przywiezione z Japonii i Francji, rekonstrukcje wybranych realizacji, a także liczne rysunki, fotografie, diagramy i tabele, które pozwalają prześledzić proces projektowy architekta. Całość tworzy wielowątkową narrację o architekturze jako narzędziu innowacji, empatii i odpowiedzialności.
Pracownia Shigeru Ban Architects
Pracownia Shigeru Ban Architects działa w trzech miastach - Tokio, Paryżu i Nowym Jorku. Sam architekt kształcił się w Stanach Zjednoczonych - w Southern California Institute of Architecture w Los Angeles oraz Cooper Union School of Architecture w Nowym Jorku i od lat łączy praktykę projektową z działalnością dydaktyczną. Jego droga zawodowa jest silnie naznaczona współpracami, które stały się źródłem inspiracji i rozwoju. Wśród mistrzów Shigeru Bana znajdują się Arata Isozaki, twórca krakowskiego Muzeum Manggha, oraz Frei Otto, pionier lekkich, nowatorskich struktur.
Shigeru Ban - projekty społeczne
Shigeru Ban współpracuje także bezpośrednio z lokalnymi społecznościami, dla których projektuje. Powołana przez niego organizacja Voluntary Architects Network reaguje na sytuacje kryzysowe na całym świecie, realizując projekty społeczne we współpracy z ludźmi żyjącymi na terenach dotkniętych katastrofami. Zaangażowanie społeczne architekta prowadzi również do zacieśnienia relacji z Polską. W odpowiedzi na skutki rosyjskiej wojny przeciwko Ukrainie w jedenastu miejscach w Polsce wdrażany jest opracowany w jego pracowni system Paper Partition System, a elementy tego rozwiązania trafiają także do dwunastu lokalizacji w Ukrainie. Tekturowe rury wykorzystane w systemie zostały podarowane przez polski oddział firmy Corex, a w realizację projektu zaangażowało się ponad 150 osób z Polski i z zagranicy. Zasłony wysłane do Ukrainy przekazują liczne osoby prywatne i instytucje, a zespół Jerzego Łątki z Politechniki Wrocławskiej prowadzi prace badawczo-wdrożeniowe nad kolejnymi projektami Shigeru Bana.
Wystawa w Muzeum Manggha jest jednym z najważniejszych wydarzeń architektonicznych sezonu. Jej przemyślana forma, za którą odpowiadają kuratorzy Dominik Lisik i Hubert Trammer przy wsparciu meryto- rycznym Krzysztofa Ingardena, oraz bogactwo prezentowanych treści sprawiają, że jest ona równie interesująca dla profesjonalistów, jak i dla szerokiej publiczności, oferując rzadką okazję do spotkania z architek- turą, która nie tylko zachwyca formą, lecz także realnie zmienia świat.
