W 2026 roku muzea i galerie Europy przygotowały dla nas wystawy poświęcone jednym z najważniejszych postaci w historii sztuki: malarzom i rzeźbiarzom XX wieku, a także fotografom i artystom współczesnych, którzy okazali się pionierami w swoich dziedzinach. Szczególnie w pierwszej połowie roku znajdzie się wiele retrospektyw, dla których warto udać się w dłuższą podróż.
Paul Cézanne - wpływowa persona
"Cézanne", Fondation Beyeler, Riehen/Bazylea
25 stycznia-25 maja 2026
W 2026 roku Fondation Beyeler w malowniczym Riehen koło Bazylei zorganizuje przełomową wystawę poświęconą Paulowi Cézanne’owi - jednemu z najważniejszych pionierów sztuki nowoczesnej. To pierwsza w historii tej instytucji monograficzna ekspozycja poświęcona francuskiemu artyście, którego wpływ na rozwój malarstwa XX wieku jest powszechnie uznawany.
Wystawa ukaże ostatnią i najbardziej znaczącą fazę twórczości Cézanne’a, kiedy jego język malarski osiągnął pełnię dojrzałości. Ekspozycja skupia się na kluczowych tematach z jego późnych lat: natura morta, portrety, pejzaże oraz sceny z kąpiącymi się postaciami.
Zgromadzono około 80 obrazów olejnych i akwareli pochodzących zarówno z ważnych instytucjonalnych kolekcji, jak i ze zbiorów prywatnych. Daje to wyjątkową okazję do zanurzenia się w rewolucyjne badanie formy, światła i koloru charakterystyczne dla Cézanne’a - cechy, które zainspirowały pokolenia artystów i do dziś mają ogromne znaczenie dla sztuki współczesnej.
Widzowie będą mogli podziwiać między innymi jego fascynujące pejzaże, w których rytm barw i struktura pociągnięć pędzla odsłaniają widoczną zmianę w podejściu do tradycyjnego malarstwa. Nie zabraknie również nastrojowych portretów i martwych natur, które ukazują głębię obserwacji oraz subtelną równowagę między formą a kolorem, jaką Paul Cézanne konsekwentnie rozwijał w swojej pracy.
Ekspozycja w Fondation Beyeler to nie tylko hołd dla artysty, lecz także szansa na osobiste spotkanie z twórczością twórcy, którego praca stanowi most pomiędzy tradycją akademicką a awangardą nowoczesności. Dzięki temu miłośnicy malarstwa i sztuki nowoczesnej mogą na nowo odkryć jego wagę i innowacyjność, które uczyniły Cézanne’a "ojcem sztuki nowoczesnej" - jak mawiał o nim Pablo Picasso.
Ekspozycja "Cézanne" to wydarzenie, które warto zaplanować nie tylko ze względu na same obrazy, ale także dla wyjątkowego kontekstu, jaki daje architektura Fondation Beyeler - pełna światła, przestrzeni i harmonii z otaczającym parkiem.
Tracey Emin - artystka, które czerpie z własnego doświadczenia
"Tracey Emin. Retrospektywa", Tate Modern, Londyn, 27 lutego-31 sierpnia 2026
Wystawa "Tracey Emin. Retrospektywa" w Tate Modern to kompleksowe spojrzenie na jedną z najbardziej bezkompromisowych postaci sztuki współczesnej. Ekspozycja obejmuje kilkadziesiąt lat twórczości artystki, ukazując jej konsekwentne, a zarazem nieustannie ewoluujące podejście do tematów cielesności, miłości, traumy, seksualności i pamięci.
Twórczość Emin od początku opiera się na radykalnej szczerości. Artystka wykorzystuje własne doświadczenia - często bolesne i intymne - jako główne źródło narracji. Na wystawie w Tate Modern obecne są prace w różnych mediach: rysunki, obrazy, hafty, neony, wideo oraz instalacje, które wspólnie tworzą emocjonalną mapę życia i wrażliwości artystki. Kluczowe dzieła z wczesnego okresu kariery zestawione są z pracami najnowszymi, pokazując ciągłość tematów, ale też zmianę tonu – od gniewu i prowokacji ku refleksji, kruchości i akceptacji.
Retrospektywa podkreśla znaczenie Tracey Emin jako jednej z centralnych postaci nurtu Young British Artists, jednocześnie wyraźnie zaznaczając jej odrębność. W przeciwieństwie do chłodnego konceptualizmu czy ironii Emin stawia na emocje, gest i osobiste wyznanie. Jej sztuka balansuje na granicy ekshibicjonizmu, ale nigdy nie traci autentyczności – widz nie jest świadkiem skandalu, lecz konfrontacji z ludzką podatnością na zranienie.
Wystawa została zaaranżowana w sposób, który pozwala widzowi wejść w intymny dialog z pracami. Cisza, przestrzeń i rytm ekspozycji wzmacniają poczucie obcowania z czymś osobistym. Retrospektywa nie próbuje "wygładzić" twórczości Emin – przeciwnie, eksponuje jej surowość, niejednoznaczność i emocjonalny ciężar.
"Tracey Emin. Retrospektywa" to nie tylko przegląd dorobku artystki, lecz także opowieść o sile sztuki jako narzędzia samopoznania i przetrwania. W Tate Modern Emin jawi się jako artystka dojrzała, świadoma, wciąż gotowa mówić własnym głosem – bez kompromisów i bez dystansu.
Constantin Brâncuși - pionier abstrakcji w rzeźbie
"Constantin Brâncuși", Neue Nationalgalerie, Berlin, 20 marca-9 sierpnia 2026
Pod koniec marca obejrzymy obszerną retrospektywę poświęconą rumuńsko-francuskiemu rzeźbiarzowi Constantinowi Brâncușiemu (1876-1957) - twórcy, który swoją artystyczną wizją zrewolucjonizował rzeźbę XX wieku. To pierwsza w Niemczech tak duża wystawa poświęcona artyście od ponad pięćdziesięciu lat i wyjątkowa okazja, by zobaczyć jego twórczość w szerokim kontekście historycznym i artystycznym. Ekspozycja powstała we współpracy z Centre Pompidou w Paryżu i prezentuje ponad 150 dzieł: rzeźby, fotografie, filmy, rysunki oraz wyjątkowe materiały archiwalne. Dzięki temu zwiedzający mogą śledzić rozwój artysty – od jego akademickich początków, poprzez pracę w paryskim środowisku artystycznym, aż po uformowanie własnego, charakterystycznego języka artystycznego.
Brâncuși jest jednym z pionierów abstrakcji w rzeźbie, a jego prace wyróżnia dążenie do esencji formy i harmonii. Ekspozycja obejmuje kluczowe dzieła artysty, takie jak The Kiss, Bird in Space, Sleeping Muse czy słynna Endless Column – formy, które stały się kamieniami milowymi nowoczesnej sztuki.
Jednym z najcenniejszych elementów wystawy jest częściowa rekonstrukcja legendarnego studia Brâncușiego z Paryża, po raz pierwszy prezentowana poza Francją od momentu przekazania go państwu francuskiemu w 1957 r. To nie tylko ukłon w stronę twórczej pracowni artysty, ale także klucz do zrozumienia jego podejścia do procesu twórczego, wykorzystania materiałów i pracy z przestrzenią.
Retrospektywa podkreśla znaczenie Brâncușiego jako mostu między tradycją a nowoczesnością w sztuce rzeźbiarskiej - artysty, który zredukował formę do jej esencjalnych elementów, nadając jej uniwersalny i ponadczasowy wyraz. W Berlinie jego dzieła tworzą dialog z przestrzenią nowoczesnej architektury Neue Nationalgalerie, podkreślając lekkość i rytm jego prac oraz ich wpływ na estetykę współczesną.
Wystawa "Constantin Brâncuși" to zatem nie tylko prezentacja najważniejszych rzeźb artysty, lecz także zaproszenie do refleksji nad ewolucją formy i przestrzeni w sztuce nowoczesnej – idealna zarówno dla miłośników rzeźby, jak i wszystkich, którzy chcą zrozumieć korzenie współczesnej abstrakcji.
Brassaï - w blasku latarni
"Brassaï", Moderna Museet, Sztokholm, 28 marca-4 października 2026
Wiosną 2026 roku w Moderna Museet w Sztokholmie odbędzie się wyjątkowa wystawa Brassaï - pierwsza tak obszerna prezentacja twórczości jednego z najważniejszych fotografów XX wieku. Ekspozycja przedstawia przełomowe zdjęcia, które ukształtowały nowoczesne spojrzenie na fotografię artystyczną.
Brassaï, właściwie Gyula Halász (1899–1984), urodził się na Węgrzech, ale większość życia spędził w Paryżu, który stał się jego główną inspiracją i sceną twórczych poszukiwań. Wczesne lata 30. XX wieku to czas, kiedy fotograf podejmuje słynne nocne wędrówki ulicami miasta, rejestrując kadry z mrocznych zaułków, kawiarni i kabaretów - życia codziennego metropolii. Te fotografie - pełne tajemnicy, kontrastów światła i cienia oraz poetyckiej atmosfery - przyniosły mu światową sławę.
Wystawa w Moderna Museet obejmuje około 100 zdjęć ukazujących różnorodność spojrzenia Brassaï’a: od znanych scen z życia nocnego Paryża po bardziej intymne portrety oraz eksperymenty z dokumentacją miejskiej kultury. Ekspozycja podkreśla nie tylko estetyczną wrażliwość artysty, ale także jego wkład w rozwój fotografii jako medium artystycznego, które potrafi opowiadać o społeczeństwie w równie mocny sposób jak malarstwo czy literatura.
Wystawa "Brassaï" w Moderna Museet to opowieść o mieście, świetle i cieniu, w której Paryż staje się bohaterem równie ważnym jak sam artysta — miejscem pełnym tajemnic, kontrastów i zaskakujących historii ujawnionych przez obiektyw fotografa.
Alexander Calder - taniec w przestrzeni
"Calder. Marzenia w równowadze", Fondation Louis Vuitton, Paryż, 15 kwietnia-16 sierpnia 2026
W 2026 roku Fondation Louis Vuitton w Paryżu zaprezentuje jedną z najważniejszych wystaw artystycznych sezonu: "Calder. Marzenia w równowadze" - monumentalną retrospektywę poświęconą amerykańskiemu twórcy Alexanderowi Calderowi (1898-1976).
Ekspozycja, zorganizowana z okazji setnej rocznicy przybycia Caldera do Francji oraz pięćdziesiątej rocznicy jego śmierci, ukazuje pełne spektrum twórczości artysty i jego wpływu na sztukę XX wieku. Na przestrzeni ponad 3 000 m² galerii zgromadzono prawie 300 dzieł, obejmujących zarówno charakterystyczne ruchome mobiles, jak i monumentalne stabiles, a także rysunki, obrazy, rzeźby z drewna, portrety z drutu oraz rzeźbiarską biżuterię.
Twórczość Caldera to eksploracja ruchu, równowagi i przestrzeni – zarówno fizycznej, jak i metaforycznej. Jego lekkie, balansujące formy ożywają przy najdelikatniejszym podmuchu wiatru, tworząc wrażenie tańca w przestrzeni, podczas gdy masywne stabiles stojące na ziemi wydają się promieniować energią i lekkością jednocześnie.
Jednym z centralnych punktów wystawy jest wyjątkowy powrót do Paryża Cirque Calder – miniaturowej "cyrkowej" instalacji z 1931 roku, która była jednym z pierwszych przejawów innowacyjnego ducha artysty i zdobyła mu uznanie paryskiej awangardy. Dzieło wypożyczono z Whitney Museum of American Art - można będzie je zobaczyć w stolicy Francji po raz pierwszy od piętnastu lat.
Ekspozycja nie tylko prezentuje samą twórczość Caldera, lecz także umieszcza ją w kontekście artystów, którzy tworzyli w tym samym czasie: prace Caldera będą zestawione z dziełami takich artystów, jak Piet Mondrian, Jean Arp, Barbara Hepworth, Paul Klee czy Pablo Picasso, co pozwala lepiej zrozumieć jego miejsce w historii sztuki awangardowej.
Architektura Franka Gehry’ego, w której mieści się Fondation Louis Vuitton, idealnie współgra z duchem Caldera – przestrzenie z dużą ilością światła naturalnego i otwarte galerie podkreślają wrażenie dynamiki i "zawieszenia w czasie", które jest sercem dzieł artysty.
Wystawa "Calder. Marzenia w równowadze" to nie tylko przekrojowa prezentacja twórczości jednego z najważniejszych rzeźbiarzy XX wieku, ale także zaproszenie do doświadczenia sztuki jako rytmu, harmonii i marzenia zawieszonego między materią a ruchem.
James McNeill Whistler - sztuka dla sztuki
"James McNeill Whistler", Tate Britain, Londyn, 21 maja-27 września 2026
"James McNeill Whistler" to pierwsza większa retrospektywa twórczości artysty w Europie od trzech dekad. Ukarze ona wszechstronną karierę Whistlera - od wczesnych studiów i wpływów rosyjskich (m.in. pobyt w Sankt Petersburgu) oraz paryskich, po twórczość ugruntowaną w wiktoriańskim Londynie. Widzowie zobaczą zarówno najbardziej znane obrazy, jak również dzieła, które rzadko - a nawet nigdy wcześniej - były prezentowane publicznie.
Whistler to artysta, który w XIX wieku przesuwał granice malarstwa i grafiki: jego obrazy wyróżniają się stonowaną paletą, subtelnym światłem i kompozycjami traktowanymi jak impresje, bliskie estetyce muzycznej. Sama nazwa wielu jego prac - Nocturne, Harmony czy Arrangement - wskazuje na cel, jaki sobie stawiał: wywołanie atmosfery, nastroju i doświadczenia wizualnego, a nie opowiadanie narracyjnej historii.
Widzowie będą mogli podziwiać znane portrety, takie jak Arrangement in Grey and Black No.1 - popularnie znany jako Whistler’s Mother - oraz inne portrety, pejzaże z delikatną grą światła, a także rysunki, grafiki i projekty dekoracyjne.
Wystawa podkreśla rolę Whistlera jako nowatorskiego i kontrowersyjnego twórcy, który sprzeciwił się akademickim konwencjom swojej epoki, promując ideę "sztuki dla sztuki" — autonomicznej, eleganckiej i zmysłowej zarazem. Jego wpływ sięga zarówno europejskiej, jak i amerykańskiej sztuki nowoczesnej, a pokazywane prace oddają zarówno jego precyzję, jak i niezależność artystyczną.
Henry Moore - rzeźba w ogrodzie
"Henry Moore: Monumentalna Natura", Kew Gardens, Londyn, 9 maja-27 września 2026
W sezonie wiosna–lato 2026 londyńskie Kew Gardens (Royal Botanic Gardens) zaprasza na fascynującą i wyjątkową wystawę "Henry Moore: Monumentalna Natura" - największą plenerową ekspozycję prac Henry’ego Moore’a, jaką kiedykolwiek zorganizowano. To wydarzenie prezentuje rzeźbiarskie dzieło jednego z najbardziej wpływowych twórców XX wieku w bezpośrednim dialogu z naturą, która była jego najważniejszą inspiracją.
Henry Moore (1898–1986) jest uznawany za jednego z najwybitniejszych nowoczesnych rzeźbiarzy brytyjskich, którego organiczne formy, balansujące między abstrakcją a odniesieniami do ludzkiego ciała, na stałe wpisały się w kanon sztuki współczesnej. Jego rzeźby często nawiązują do naturalnych kształtów — kamieni, kości, drzew i krajobrazu — co sprawia, że ich ekspozycja na świeżym powietrzu jest wyjątkowo trafna i inspirująca.
Wystawa "Monumentalna Natura" rozciąga się na terenie 320-hektarowych ogrodów wpisanych na listę UNESCO i ukazuje ponad 100 dzieł artysty, w tym 30 monumentalnych rzeźb rozmieszczonych w malowniczych przestrzeniach Kew, a także większe i mniejsze prace - modele, rysunki, wydruki i szkice - prezentowane w Shirley Sherwood Gallery of Botanical Art.
Ekspozycja nie tylko celebruje formy rzeźbiarskie Moore’a, ale także podkreśla jego głęboką więź z naturą i przekonanie, że rzeźba najlepiej ukazuje swój sens w otwartym krajobrazie. Twórczość Moore’a umieszczona w ogrodowym kontekście Kew, wśród bujnej zieleni, stawów i ścieżek, otwiera nowe możliwości doświadczenia sztuki — nie jako izolowanego obiektu, lecz jako części żywego środowiska, które ją inspirowało.
Wśród prezentowanych rzeźb znajdują się jedne z najbardziej rozpoznawalnych dzieł Moore’a, takie jak Large Two Forms, Oval with Points, Reclining Woman: Elbow, Locking Piece oraz Three Piece Sculpture: Vertebrae - prace, które ukazują przejście artysty od figuratywnej tradycji rzeźby do wyrafinowanej abstrakcji pełnej rytmu i harmonii.
Wystawa stanowi także dialog między sztuką a nauką przyrody - prace eksponowane są w miejscu, gdzie botanicy i ogrodnicy od wieków badają różnorodność świata roślin i uczestniczą w jego ochronie. To spotkanie dziedzictwa artystycznego i naturalnego podkreśla znaczenie zrównoważonego rozwoju i szacunku dla środowiska.
"Henry Moore: Monumentalna Natura" to nie tylko spektakularna prezentacja rzeźby w przestrzeni publicznej, ale także zaproszenie do refleksji nad relacją człowieka z naturą - zarówno w kontekście artystycznym, jak i ekologicznym.
Frida Kahlo i jej legenda
"Frida: Narodziny Ikony", Tate Modern, Londyn, 25 czerwca 2026-3 stycznia 2027
Wystawa w Tate Modern obrała sobie za temat jedną z najbardziej wpływowych i rozpoznawalnych postaci sztuki XX wieku - Fridę Kahlo. Ekspozycja prezentuje ponad 130 dzieł związanych z życiem i twórczością malarki - od jej najbardziej znanych autoportretów po rysunki, dokumenty, fotografie i osobiste pamiątki z archiwów artystki. Wśród eksponatów znajdują się także materiały ukazujące różne aspekty jej życia: jako inteligentnej kobiety, żony, aktywistki politycznej i nowoczesnej artystki, a nie tylko ikony popkultury.
Tate Modern pokazuje nie tylko same prace Kahlo, lecz także twórczość ponad 80 artystów, którzy żyli z nią w tym samym czasie lub zostali przez nią zainspirowani. Dzięki temu zwiedzający mogą zobaczyć, jak jej osobny język sztuki rezonował w różnych kontekstach i jak stopniowo przekształcił się w globalny fenomen.
Wystawa układa się jak podróż, widzimy poszczególne fazy procesu kreowania legendy Fridy Kahlo - od jej skromnych początków artystycznych po status ikony współczesnej kultury, obecnej w sztuce, modzie i ruchach społecznych. Ekspozycja porusza również temat tzw. Fridamania - popularnej fascynacji jej wizerunkiem, która pojawiła się po śmierci artystki i trwa do dziś.
Dzięki takiemu ujęciu "Frida: Narodziny Ikony" to nie tylko retrospektywa genialnej malarki, lecz także refleksja nad rolą kobiety w sztuce i społeczeństwie XX oraz XXI wieku — nad sposobami, w jakie artystki są odkrywane, reinterpretowane i celebrowane.
Paul Signac - tak się łączy kropki
"Paul Signac: Symphony of Colors", Museum Barberini, Poczdam, 4 lipca-11 października 2026
Wystawa w Museum Barberini w Poczdamie odkryje przed zwiedzającymi różnorodne oblicza Paula Signaca, jednego z kluczowych twórców neoimpresjonizmu, którego nowatorska wizja barwy i światła miała ogromny wpływ na rozwój sztuki nowoczesnej. To przekrój przez twórczość artysty, począwszy od jego wczesnych pejzaży nadwodnych, pełnych świetlistych refleksów i pasji do żeglarstwa, przez wewnętrzne sceny i portrety, aż po obrazy inspirowane socjalnymi i utopijnymi wizjami Lazurowego Wybrzeża, które stało się jednym z najważniejszych źródeł motywów w jego malarstwie.
Ekspozycja ukazuje 30 dzieł Signaca w dialogu z pracami takich artystów, jak Georges Seurat, Henri-Edmond Cross, Camille Pissarro, Maximilien Luce czy Théo van Rysselberghe, co pozwala lepiej zrozumieć estetykę neoimpresjonizmu jako wspólnej eksploracji koloru i rytmu. Prezentowane prace pochodzą z wybitnych kolekcji międzynarodowych – w tym Van Gogh Museum w Amsterdamie, Art Institute of Chicago, Musée d’Orsay w Paryżu czy National Gallery of Ireland w Dublinie.
Tytułowa Symphony of Colors odnosi się do niezwykłego podejścia Signaca do barwy: artysta dążył do maksymalnej świetlistości i harmonii poprzez nakładanie czystych tonów w krótkich pociągnięciach pędzla i kropkach barwy, kontynuując i rozwijając idee neoimpresjonizmu obok Seurata. Jego fascynacje muzyką, literaturą symbolistyczną i architekturą podkreślają interdyscyplinarny charakter jego wizji artystycznej. Wystawa w Museum Barberini kładzie także nacisk na wszechstronną rolę Signaca jako teoretyka sztuki, propagatora idei neoimpresjonizmu oraz mentora młodszych twórców – malarza, który nie tylko tworzył własne obrazy, lecz także aktywnie uczestniczył w organizowaniu wystaw i promowaniu środowiska artystycznego w Europie.
"Paul Signac: Symphony of Colors" to wyjątkowa okazja, by zanurzyć się w wyrazistym świecie barwy i światła, który Signac uczynił jednym z filarów nowoczesnego malarstwa – zarówno jako indywidualna podróż artystyczna, jak i część szerokiego dialogu neoimpresjonistów z duchami impresjonizmu i nowymi kierunkami sztuki.
