Planowana budowa gmachu dla Muzeum Książąt Lubomirskich to jedno z najważniejszych współczesnych przedsięwzięć kulturalnych w Polsce, które łączy historię, sięgającą ponad dwóch stuleci, ze współczesną architekturą - nowoczesną wizją muzealnictwa XXI wiek. Budynek ma stać się nie tylko miejscem przechowywania i prezentacji cennych zbiorów, ale także ważnym elementem przestrzeni miejskiej i nową atrakcją kulturalną miasta. Inwestycja będzie symbolicznie domykać długą i burzliwą drogę tej instytucji. Drogę, której przyświecała wielka idea zachowania pamiątek naszej narodowej kultury.
Nowa siedziba muzeum Książąt Lubomirskich powstaje w ścisłym centrum Wrocławia, w rejonie ulicy Szewskiej, na terenie, który przez lata pozostawał niezagospodarowany. Budynek ma być pierwszym od czasów II wojny światowej obiektem w tym mieście zaprojektowanym od podstaw specjalnie dla celów muzealnych.
20 marca 2026 roku na placu budowy pojawiła się Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Marta Cienkowska, która wspomniała, że w 2023 roku obchodziliśmy 200-lecie Muzeum Książąt Lubomirskich, zaś obecny rok jest rokiem Józefa Maksymiliana Ossolińskiego.
- Moment rozpoczęcia budowy jest więc symbolicznym domknięciem pewnego kręgu - powiedziała.
Projekt architektoniczny muzeum, który przygotowała warszawska pracownia WXCA, zakłada harmonijne połączenie nowoczesnej formy z historycznym otoczeniem, w szczególności z budynkiem Ossolineum. Pracownia zaproponowała koncepcję "współczesnego miejskiego pałacu". Zostanie on zbudowany z ręcznie formowanej cegły, nawiązującej do historycznej zabudowy, będzie miał liczne przeszklenia oraz wejścia z czterech stron, co ma uczynić go bardziej dostępnym dla mieszkańców. Ważnym elementem będzie także ogród na dachu, pełniący funkcję nowoczesnego dziedzińca, oraz kameralny skwer przy budynku.
W środku obiektu znajdą się zaawansowane rozwiązania technologiczne, dostosowane do przechowywania i ekspozycji dzieł sztuki najwyższej klasy. Na wnętrza złożą się zarówno klasyczne galerie, jak i przestrzenie multimedialne, które umożliwią nowoczesne opowiadanie o historii jednej z najważniejszych polskich kolekcji artystycznych
Historia Ossolineum - ku pokrzepieniu serc
Muzeum Książąt Lubomirskich wchodzi w skład Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, czyli Ossolineum, które jest jedną z najważniejszych i najdłużej działających instytucji kultury w Polsce. Oprócz tego w ramach Zakładu działa Biblioteka Ossolineum, Wydawnictwo Ossolineum oraz Muzeum Pana Tadeusza.
Zakład Narodowy im. Ossolińskich (Ossolineum) to jedna z najważniejszych instytucji naukowych i kulturalnych w Polsce. Jej początki sięgają I połowy XIX wieku, kiedy to została założona przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego - uczonego, pisarza i pasjonata historii. Jego celem było stworzenie miejsca, które gromadziłoby i chroniło dorobek polskiej kultury, szczególnie w trudnym okresie zaborów.
Początkowo Ossolineum znajdowało się we Lwowie, gdzie szybko stało się jednym z najważniejszych ośrodków życia intelektualnego. Biblioteka gromadziła rękopisy, starodruki, książki, mapy, grafiki oraz różnego rodzaju dokumenty związane z historią Polski i Europy. Szczególnie cenne były rękopisy wybitnych polskich pisarzy, takich jak Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki czy Zygmunt Krasiński. Dzięki temu Ossolineum stało się nie tylko biblioteką, ale także skarbnicą narodowej pamięci.
W czasie zaborów instytucja odgrywała szczególną rolę - pomagała podtrzymywać tożsamość narodową Polaków poprzez dostęp do literatury, historii i nauki. Była miejscem pracy dla badaczy, naukowców i studentów, a także ważnym centrum edukacyjnym i wydawniczym.
Po wojnie, w wyniku zmiany granic, Ossolineum zostało przeniesione ze Lwowa do Wrocławia. Jednak tylko część zbiorów udało się przewieźć do Polski, a reszta pozostała na terenie dzisiejszej Ukrainy (dziś można je oglądać m.in. w Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki im. Woźnickiego). Mimo to instytucja została odbudowana i wznowiła działalność.
Obecnie Ossolineum we Wrocławiu jest nowoczesną instytucją naukową, która łączy tradycję z nowoczesnością. Jej zbiory obejmują setki tysięcy książek, rękopisów i dokumentów, a także dzieła sztuki. Ossolineum prowadzi działalność wydawniczą, organizuje wystawy, konferencje i wydarzenia edukacyjne, a także udostępnia swoje zbiory badaczom i czytelnikom.
Znaczenie Ossolineum dla polskiej kultury jest ogromne. To nie tylko biblioteka, ale także symbol troski o dziedzictwo narodowe i ciągłość kultury. Dzięki działalności tej instytucji wiele bezcennych dzieł przetrwało do naszych czasów i nadal może służyć kolejnym pokoleniom.
Muzeum Książąt Lubomirskich - kolekcja dla wszystkich
Muzeum Lubomirskich, wchodzące w skład Ossolineum, to jedna z najważniejszych i najstarszych instytucji muzealnych w Polsce. Jego historia nierozerwalnie łączy się z działalnością rodu Lubomirskich oraz z funkcjonowaniem Zakładu Narodowego im. Ossolińskich (Ossolineum). Powstanie muzeum było wynikiem pasji kolekcjonerskiej i patriotycznej postawy księcia Henryka Lubomirskiego, który w pierwszej połowie XIX wieku przekazał swoją imponującą kolekcję dzieł sztuki do Ossolineum. W ten sposób powstała jedna z pierwszych publicznych kolekcji artystycznych dostępnych dla społeczeństwa.
Zbiory Muzeum Lubomirskich od samego początku wyróżniały się wysokim poziomem artystycznym oraz różnorodnością. Obejmowały one przede wszystkim malarstwo, rzeźbę oraz bogaty zbiór grafiki europejskiej od XV do XIX wieku. W kolekcji znalazły się dzieła tak wybitnych twórców jak Rembrandt, Albrecht Dürer czy Canaletto. Szczególnie cenne były także portrety polskiej arystokracji, przedstawiające ważne postaci historyczne oraz członków rodu Lubomirskich, co nadawało kolekcji wyjątkowy, narodowy charakter.
Losy muzeum uległy dramatycznej zmianie w czasie II wojny światowej. W wyniku działań wojennych oraz zmian granic wiele dzieł zostało rozproszonych, zniszczonych lub wywiezionych. Po zakończeniu wojny Ossolineum przeniesiono do Wrocławia, gdzie rozpoczęto trudny proces odbudowy zbiorów. Część kolekcji udało się odzyskać, jednak wiele bezcennych dzieł do dziś pozostaje zaginionych lub znajduje się poza granicami Polski.
Współcześnie Muzeum Lubomirskich funkcjonuje jako oddział Ossolineum we Wrocławiu i kontynuuje swoją działalność, choć przez wiele lat nie posiadało stałej ekspozycji dostępnej dla zwiedzających. Instytucja skupia się na opracowywaniu, konserwacji i prezentacji swoich zbiorów poprzez wystawy czasowe oraz projekty naukowe. W ostatnich latach podejmowane są również działania mające na celu pełne odtworzenie muzeum i udostępnienie jego kolekcji w nowoczesnej formie.
Muzeum Lubomirskich pełni dziś ważną rolę w ochronie dziedzictwa kulturowego Polski. Jego działalność obejmuje nie tylko gromadzenie i konserwację dzieł sztuki, ale także ich popularyzację poprzez działalność edukacyjną i wystawienniczą. Organizowane są wykłady, spotkania oraz wydarzenia kulturalne, które przybliżają historię sztuki oraz znaczenie kolekcji Lubomirskich.
Znaczenie Muzeum Lubomirskich wykracza poza ramy jednej instytucji – jest ono symbolem troski o kulturę narodową, ciągłości tradycji oraz roli prywatnych kolekcjonerów w budowaniu wspólnego dziedzictwa. Teraz rysuje się szansa na stworzenie gmachu poświęconego w pełni zbiorom Lubomirskich. Prace przy budowie muzeum ruszają wiosną tego roku. Szacuje się, że pierwsi zwiedzający wejdą do nowego budynku w 2030 roku.
