Czasowa wymiana obrazów jest związana z otwarciem w Muzeum Narodowym w Warszawie 17 kwietnia 2026 roku wystawy „Kolekcjoner. Ignacy Korwin-Milewski (1846-1926)”. Korwin-Milewski był znanym kolekcjonerem i mecenasem, zdołał zgromadzić około 250 dzieł ówczesnego polskiego malarstwa najwyższej próby. Warszawska wystawa ma na celu zrekonstruowanie tej wielkiej kolekcji, rozproszonej po śmierci hrabiego. Jednym z dzieł, które znajdowały się w jego zbiorach, była właśnie „Żydówka z cytrynami”, należąca do zbiorów Muzeum Śląskiego w Katowicach.
Historia obrazów Gierymskiego - powrót po wojnie
Wypożyczenie to stało się dla obydwu muzeów doskonałą okazją do szerszej współpracy i wymiany dzieł Gierymskiego, mającej zwrócić uwagę publiczności na niezwykłą historię obrazów.
„Żydówka z pomarańczami” ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie to arcydzieło polskiego malarstwa XIX wieku, a jednocześnie jeden z najbardziej znanych symboli strat wojennych Polski - obraz został zrabowany w czasie II wojny światowej. Odnaleziono go 15 lat temu w niemieckim domu aukcyjnym pod Hamburgiem. Identyfikacji dzieła dokonano na podstawie przedwojennych zdjęć. Staraniem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Fundacji PZU obraz Gierymskiego powrócił do Muzeum Narodowego w Warszawie, gdzie poddano go gruntownej konserwacji.
Powrót „Pomarańczarki” to jeden z największych sukcesów restytucyjnych Polski w ostatnich dziesięcioleciach.
Wymiana „Pomarańczarek” Aleksandra Gierymskiego
Obie „Pomarańczarki” Aleksandra Gierymskiego to zbliżone kompozycyjnie i tematycznie arcydzieła polskiego realizmu. Powstały w podobnym czasie w latach 80. XIX wieku w Warszawie, stanowiąc przejmujący zapis życia miejskiej biedoty. Obydwa obrazy mają unikatowe palety barw i pokazują, jak Aleksander Gierymski dążył do perfekcji, malując kolejne warianty tego samego tematu. Dzieła od lat budzą emocje ze względu na swój kunszt. Obrazy rzadko opuszczają swoje rodzime muzea.
Zwyczajowo „Żydówka z cytrynami” jest prezentowana w Galerii polskiej sztuki nowoczesnej 1800-1945 w Muzeum Śląskim w Katowicach.
„Żydówka z pomarańczami” stanowi z kolei ozdobę stałej Galerii Sztuki XIX Wieku Muzeum Narodowego w Warszawie.
Czasowa wymiana obydwu arcydzieł będzie wyjątkową atrakcją dla wielbicieli malarstwa Gierymskiego skupionych wokół obydwu instytucji.
