Od 12 maja do 7 czerwca 2026 roku w Casa de l’Arquitectura w Barcelonie prezentowana jest wystawa Chronicle from Europe: Poland in the European Union Prize for Contemporary Architecture / Mies van der Rohe Awards - pierwsza w historii tak kompletna prezentacja polskiej architektury współczesnej w kontekście najważniejszej europejskiej nagrody architektonicznej w Europie.
Trzy dekady zmian - od peryferii do centrum dyskusji
Wystawa gromadzi wszystkie polskie projekty nominowane do Nagrody Unii Europejskiej w Dziedzinie Architektury Współczesnej - Nagród Miesa van der Rohe - od pierwszej polskiej nominacji w roku 1996 aż do edycji bieżącej. Przez fotografie, rysunki i filmy dokumentuje transformację polskiej architektury na przestrzeni trzech dekad: od pierwszych, nieśmiałych obecności w europejskim rejestrze jakości po pełnoprawne uczestnictwo w kontynentalnym dyskursie architektonicznym.
Nagroda Miesa van der Rohe - architektoniczny barometr Europy
Nagrody Miesa van der Rohe to najważniejsze europejskie wyróżnienie w dziedzinie architektury, przyznawane co dwa lata przez Fundację Miesa van der Rohe wspólnie z Unią Europejską. W każdej edycji jury ocenia kilkaset nominacji zgłaszanych przez krajowe stowarzyszenia architektów i niezależnych ekspertów z całego kontynentu, wybierając czterdzieści wyróżnionych projektów, pięciu finalistów i jednego zwycięzcę. Polska uczestniczy w tej rywalizacji od 1996 roku, zdobywając w tym czasie jedną nagrodę główną, jedno miejsce finałowe i trzynaście wyróżnień w gronie czterdziestu najlepszych realizacji w Europie.
Filharmonia w Szczecinie - ikona i punkt odniesienia
Centralnym punktem wystawy jest Filharmonia im. Mieczysława Karłowicza w Szczecinie, zaprojektowana przez barcelońskie biuro Estudio Barozzi Veiga - laureat Grand Prix Nagród Miesa van der Rohe w 2015 roku i jedyny polski budynek na prestiżowej liście dwustu najważniejszych dzieł architektury współczesnej na świecie według przewodnika C.Guide. Projekt wyłoniono w 2007 roku w międzynarodowym konkursie, spośród czterdziestu czterech pracowni z całego świata. Biała, strzelistą bryła filharmonii, której fasada wykonana jest z mlecznobiałego szkła i pionowych aluminiowych żyletek, wyrasta wprost z logiki szczecińskiego śródmieścia - odpowiadając na strome dachy kamienic, neogotycką artykulację kościołów i wertykalne podziały historycznych elewacji. Wnętrze, w całości utrzymane w bieli, zaskakuje rzeźbiarską przestronnością: monumentalne spiralne schody holu i pokryte geometrycznymi trójkątami ściany sali koncertowej tworzą przestrzeń równie precyzyjną akustycznie, co formalnie.
Muzeum Katyńskie - architektura pamięci i emocji
Drugim kluczowym projektem wystawy jest Muzeum Katyńskie w Warszawie, zaprojektowane przez pracownię BBGK Architekci we współpracy z artystą Jerzym Kaliną - finalista Nagród Miesa van der Rohe w 2017 roku. Muzeum, usytuowane w zabytkowych strukturach Cytadeli Warszawskiej, upamiętnia ofiary zbrodni katyńskiej - blisko 22 tysięcy Polaków zamordowanych przez sowieckie NKWD. Projekt prowadzi zwiedzającego linearną ścieżką przez kolejne etapy narracji: od centralnego placu ze stu symbolicznymi drzewami, przez ekspozycję w kaponierze, tunel z czarnego betonu, Aleję Nieobecnych z pustymi cokołami upamiętniającymi zamordowanych, aż po finałową szczelinę w murze cytadeli - kilkunastometrowe rozcięcie otwierające się ku niebu. Projekt, celowo unikający ekspresyjnej ikonografii, operuje powściągliwymi materiałami: barwionym betonem, gipsem i cegłą.
Projekty, które ukształtowały współczesną Polskę
Obok tych dwóch realizacji wystawa prezentuje trzynaście polskich projektów wyróżnionych na shortliście nagrody, wśród nich m.in. Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie, Muzeum Śląskie w Katowicach, Centrum Informacji Naukowej i Bibliotekę Akademicką w Katowicach, przystanek kolejowo-tramwajowy Wrocław-Maślice, drewniany kościół w Tarnowie, bramę na Cmentarz Rakowicki w Krakowie oraz Wydział Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.
Wystawa jako opowieść o transformacji
Wystawa jest rozwinięciem i aktualizacją projektu zaprezentowanego po raz pierwszy w Polsce w 2019 roku. Pierwsza odsłona odbyła się w Katowicach na początku 2019 roku, następnie - od 24 września do 13 października 2019 roku - na bulwarach wiślanych w Warszawie. Barcelońska wersja wystawy wzbogacona jest o projekty z kolejnych edycji nagrody i osadzona w nowym kontekście: europejskim, w ramach EUmies Awards Days oraz programu Barcelona Capital Mundial de l’Arquitectura UNESCO–UIA 2026.
Kuratorami wystawy są Marcin Szczelina i Ivan Blasi
Marcin Szczelina jest krytykiem architektury, kuratorem festiwalu Pulse w Czechach i twórcą platformy Archi Snob - jednego z najbardziej wpływowych polskich mediów poświęconych architekturze współczesnej. Jego działalność krytyczna i kuratorska koncentruje się na polskiej architekturze w kontekście europejskim i globalnym.
Ivan Blasi jest koordynatorem Nagród Miesa van der Rohe w Fundació Mies van der Rohe w Barcelonie. Od lat prowadzi badania nad europejską architekturą współczesną, kuratoruje wystawy i publikacje towarzyszące kolejnym edycjom nagrody, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych europejskich ekspertów w tej dziedzinie.
Tytuł: Chronicle from Europe: Poland in the European Union Prize for Contemporary Architecture / Mies van der Rohe Awards
Miejsce: Casa de l’Arquitectura, Carrer Rosselló 87–91, Barcelona
Czas trwania: 12 maja – 7 czerwca 2026
Kuratorzy: Marcin Szczelina (ArchiSnob) i Ivan Blasi (Fundació Mies van der Rohe)
Organizatorzy: Fundació Mies van der Rohe, Instituto Polaco de Cultura (Madryt), Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej w Barcelonie
Partnerzy: Creative Europe — Program Unii Europejskiej wspierający sektory kultury i kreatywności; Barcelona Capital Mundial de l’Arquitectura UNESCO–UIA 2026
Więcej informacji: https://eumiesawards.com
