W willi Tugendhat projektu Ludwiga Miesa van der Rohe, przedstawiciela architektury modernistycznej, znajduje się słynna onyksowa ściana. Jest ona częściowo półprzezroczysta i zmienia wygląd wraz z kątem padania promieni słonecznych. Z kolei w słynnym paryskim Hotelu de la Païva, który gościł niejedną znaną osobistość, żółtym onyksem jest zdobiona klatka schodowa. Fakt, że wspomina o tym wiele opracowań jako o czymś godnym odnotowania, może świadczyć, że onyks jest wyjątkowy. W istocie przez stulecia był pożądany i zdaje się, że najczęściej podrabiany. A skoro tak to należy się domyślać, że należał do stosunkowo rzadkich i z tego względu cennych.
Onyks - ozdobny minerał
Już Pliniusz Starszy, rzymski historyk i pisarz, opisał imitację onyksu, czyli sardonyks, wykonaną przez sklejenie trzech tańszych różnobarwnych kamieni tak zręcznie, że łączenia były niemal niewidoczne dla niewprawnego oka. Współczesne określenie „onyks” odnosi się do kilku różnych jego odmian.
W jubilerstwie znany jest jako onyks chalcedonowy, natomiast w dekoracji wnętrz jako onyks marmurowy. Ten drugi jest terminem mylącym, bo ani to marmur, ani onyks, ale po prostu wapno spiekane, które bardzo dobrze podszywa się pod prawdziwy kamień.
Onyks nie jest kamieniem szlachetnym jak diament, tylko minerałem ozdobnym (ale powszechnie używa się nazwy kamień).
Jakie kolory ma onyks?
Najważniejszą cechą onyksu, która czyni go tak atrakcyjnym wizualnie, jest przezroczystość i wielość wybarwień, a także to, że żyłki i większe pasma układają się równolegle w warstwy jak sękacz po przekrojeniu.
Onyks może występować w kolorze białym (stąd niekiedy mylony jest z marmurem), w brązowym wpadającym w odcień żółty, w czerwonawym, zielonym, niebieskim. Najpopularniejszym, szczególnie w jubilerstwie, jest onyks czarny, choć tak naprawdę w naturze występuje jako szary, a głębokiej czarnej barwy nabiera wskutek barwienia.
Onyks w starożytności
Nazwa onyksu pochodzi od greckiego słowa onux, co oznacza „pazur”. Według mitologii któregoś dnia Eros obciął paznokcie śpiącej Afrodycie, a Mojry zamieniły je w kamień, by nic z ciała bogini nie uległo zniszczeniu. Legenda ta pokazuje, jak duże znaczenie przypisywano onyksowi już w świecie antycznym. W starożytnym Egipcie onyks zdobił grobowce faraonów.
Grecy i Rzymianie wykonywali z onyksu między innymi amulety, pieczęcie, biżuterię, niewielkie rzeźby. Ze względu na warstwową strukturę tego minerału artyści wykorzystywali kontrastujące pasma do tworzenia dekoracyjnych reliefów.
Już wtedy onyks znajdował zastosowanie w wystroju wnętrz. W średniowieczu minerał ten służył głównie jako talizman. Uważany był za kamień, który przynosi szczęście. Onyks symbolizował moc, siłę, odwagę. Przez kolejne stulecia postrzegany był w kontekście magii. Do dzisiaj bardzo ceni się onyks w ezoteryce - podobno pomaga przetrwać trudne chwile.
Onyks we wnętrzach
Prawdziwy renesans onyks przeżywał w okresie art déco. Wtedy to ponownie dostrzeżono w nim materiał zdobniczy - nietuzinkowy, rzadki i szalenie interesujący. Traktowano go z wyjątkowym pietyzmem. W latach 20. i 30. XX wieku z brazylijskiego, zielonego onyksu wykonywane były cokoły do ustawiania rzeźb.
We współczesnych wnętrzach onyks stosuje się przede wszystkim do robienia blatów lub całych wysp kuchennych, a także do paneli ściennych. Podświetlane wyglądają bardzo luksusowo. Ten właśnie luksus, niestandardowe piękno i oryginalność są jednymi z określeń, na które onyks z całym przekonaniem zasłużył.
