Stacja metra to znacznie więcej niż punkt na mapie czy przystanek w codziennej podróży do pracy lub szkoły. Dawno już przestały być ciemnymi i nieciekawymi tunelami. Dzisiaj są prawdziwymi atrakcjami turystycznymi, gdzie nowoczesna inżynieria splata się z architekturą i sztuką. W epoce rosnących aglomeracji stacje metra stają się nie tylko fundamentem sprawnej komunikacji, lecz także przestrzenią publiczną, która kształtuje sposób, w jaki patrzymy na współczesne miasta.
Nowa stacja metra Colosseo-Fori Imperiali, Rzym – brama do starożytności
15 grudnia 2025 roku otwarto nową stację rzymskiego metra - linii C. Jedna z nich to "Colosseo-Fori Imperiali" przy Koloseum i Forach Cesarskich. Powstała po 13 latach, bo jej budowa była ogromnym wyzwaniem inżynieryjnym. Położona w samym centrum historycznym miasta łączy nowoczesną technologię transportu z bezcennym dziedzictwem archeologicznym, tworząc przestrzeń, w której przeszłość i teraźniejszość spotykają się dosłownie pod ziemią.
Stacja znajduje się 32 metry pod ziemią. Nazwano ją archeo-stacją, podziemnym muzeum dostępnym dla pasażerów w drodze na perony, ponieważ prezentowane są tam znaleziska archeologiczne odkryte podczas prac - blisko 350 dzieł sztuki, artefaktów i eksponatów, w tym niemal 80-metrowe koszary wojskowe datowane na początek II wieku (na ścianach pomieszczeń znajdują się freski, a na podłogach mozaiki) oraz fundamenty Domus Aurea, konstrukcje hydrotechniczne i monumentalną fontannę zniszczone w pożarze za czasów Nerona. Prezentowane są w gablotach, w postaci analogowych dioram czy instalacji multimedialnych. Są rodzajem immersyjnych wystaw. Dla turystów jest to nowy sposób odkrywania Rzymu, a dla mieszkańców – przypomnienie, że ich codzienne życie toczy się dosłownie na warstwach historii liczących ponad dwa tysiące lat.
Colosseo-Fori Imperiali symbolizuje nową filozofię rozwoju miasta: zamiast wybierać między nowoczesnością a ochroną dziedzictwa Rzym pokazuje, że oba te elementy mogą współistnieć. Stacja ta staje się więc nie tylko węzłem transportowym, ale także jednym z najbardziej fascynujących miejsc na mapie współczesnego Rzymu – miejscem, gdzie metro spotyka imperium.
Stacja metra Toledo, Neapol - podwodna jaskinia
Ta najgłębiej położona stacja w Neapolu (leży aż 50 metrów pod ziemią) i jest uznawana za jedną z najpiękniejszych stacji metra na świecie. Znajduje się przy jednej z głównych ulic miasta – via Toledo. Została stworzona przez hiszpańskiego architekta Oscara Tusquets Blanca, który zaprojektował ją jako podróż do morskich otchłani. Schodząc stopniowo na perony, kolory i światło zmieniają się tak, aby przypominały zanurzanie się w wodzie. Podłogi i ściany podziemnych przestrzeni zostały pokryte niebieską mozaiką w różnych odcieniach znanej marki Bisazza. Pasażer porusza się przez kolejne „warstwy” – od promieni słonecznych przebijających się przez taflę wody, przez błękit wody, aż po ciemne, niemal czarne odcienie głębin. Centralny świetlik, zwany "Crater de Luz" (Krater Światła), który jest ogromnym, stożkowatym otworem o głębokości ok. 50 metrów, działa jak pionowy oceaniczny szyb, którym światło wpada aż na najniższy poziom peronów. Dzięki niemu wnętrze wygląda jak podwodna jaskinia.
Materiały – szkło, stal i ceramiczne mozaiki – zostały dobrane tak, by odbijały i rozpraszały światło, tworząc wrażenie ruchu. To bardzo neapolitańskie: dramatyczne, emocjonalne, piękne i trochę surrealistyczne. Ściany i korytarze stacji zdobią, oprócz mozaiki, instalacje artystyczne oraz dzieła sztuki współczesnej. Można tam zobaczyć prace wielu artystów, które nawiązują do morza, historii Neapolu i jego związku z żywiołem wody.
Stacja Toledo została zaprojektowana nie tylko jako miejsce przesiadek, lecz także jako przestrzeń doświadczania sztuki. Dla mieszkańców Neapolu i turystów przejazd przez nią jest czymś więcej niż zwykłą podróżą metrem – to krótka podróż przez świat światła, koloru i wyobraźni. Wiele osób specjalnie przyjeżdża do Toledo tylko po to, by zobaczyć jej wnętrze i zrobić zdjęcia.
Stacje metra, Sztokholm - podziemna galeria
Sztokholmskie metro uważa się za najdłuższą, podziemną galerię sztuki na świecie. Kolej rozciągnięta jest na długości 110 km i składa się na nią 100 podziemnych i naziemnych stacji. Jej głównym atutem (rzecz jasna obok użyteczności) jest… nietuzinkowy wygląd. Stacje sztokholmskiego metra zostały przerobione na kolorowe jaskinie, wypełnione tematycznymi rzeźbami i wystawami. 90 ze 100 stacji ozdobionych jest małymi lub większymi dziełami sztuki, które powstały od lat 50. ubiegłego wieku aż do dnia dzisiejszego. Metro przyozdobione zostało przez 150 artystów w przeróżne obrazy, rzeźby, ryciny czy mozaiki.
Jedną z takich najbardziej rozpoznawalnych i kolorowych stacji jest Stadion. Znajduje się na czerwonej linii (T-bana) i została otwarta w 1973 roku. Swoją nazwę zawdzięcza pobliskiemu Stadionowi Olimpijskiemu, na którym odbyły się igrzyska olimpijskie w 1912 roku. Zamiast klasycznych ścian wyłożonych kafelkami wnętrze przypomina skalną grotę. Surowe ściany nie zostały wygładzone – widać naturalną strukturę skały, pęknięcia i nierówności. To sprawia, że przestrzeń jest prawdziwa, niemal pierwotna. Najbardziej charakterystycznym elementem jest ogromna tęcza rozciągająca się nad peronami. Symbolizuje ona otwartość, równość i tolerancję - wartości bardzo ważne w kulturze Szwecji.
A jak się prezentują inne podziemne galerie? Żeby zwiedzić je wszystkie, potrzeba wiele czasu.
Stacja metra City Hall, Nowy Jork - muzeum dla wybranych
Nowojorskie metro ma 394 km długości, 36 linii, obsługiwane jest przez 6418 pojazdów i ma 472 stacje. Wśród nich stacja metra City Hall jest jedną z najbardziej niezwykłych i historycznie ważnych stacji nowojorskiego metra. Znajduje się przy skrzyżowaniu Park Row i City Hall Park.
Została otwarta w 1904 roku jako część pierwszej linii metra w Nowym Jorku i miała być wizytówką całego systemu transportu podziemnego, ale 31 grudnia 1945 roku zamknięto ją, ponieważ okazała się niepraktyczna - peron był zakrzywiony i zbyt krótki, by obsługiwać coraz dłuższe składy. Od tego czasu pociągi przejeżdżają przez nią bez zatrzymywania się, zawracając na pobliskiej pętli.
Stacje w nowojorskim metrze są prawie identyczne, ale City Hall, ze względu na jej prestiżową lokalizację przy najważniejszym budynku administracyjnym miasta, zdecydowano zaprojektować w zupełnie innym stylu. Architekt Rafael Guastavino stworzył istne dzieło sztuki. Jej łukowate sklepienie pokryte jest eleganckimi zielonymi kafelkami, a ozdobne witrażowe świetliki z mosiężnymi detalami wpuszczają do środka naturalne światło.
Dziś City Hall funkcjonuje jako podziemny zabytek. Choć nie jest dostępna na co dzień, można ją zobaczyć podczas specjalnych wycieczek organizowanych przez nowojorskie muzeum transportu lub jadąc pociągiem linii 6 do jego końcowej pętli. Dla wielu osób jest to jedna z najbardziej magicznych i tajemniczych przestrzeni Nowego Jorku.
Stacja metra Formosa Boulevard, Kaohsiung, Tajwan - kopuła światła
Stacja metra Formosa Boulevard w Kaohsiung na Tajwanie jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych i imponujących węzłów komunikacyjnych w Azji. Została otwarta w 2008 roku i pełni funkcję centralnego punktu przesiadkowego między dwiema głównymi liniami metra miasta: Czerwoną i Pomarańczową.
Największą atrakcją stacji jest monumentalna instalacja artystyczna "Dome of Light" (Kopuła Światła), zaprojektowana przez włoskiego artystę Narcissusa Quagliatę. Jest to największa na świecie instalacja tego typu w przestrzeni publicznej metra i jedna z największych szklanych kopuł, która składa się z tysięcy kolorowych paneli ze szkła tworzących niezwykle efektowną mozaikę. Rozciąga się nad główną halą stacji niczym niebo pełne barw. Skojarzenie nie jest bezpodstawne i ma symboliczne znaczenie: w jednej części kopuły dominują intensywne czerwienie i pomarańcze, przypominające energię ognia i powstanie świata. W innej pojawiają się błękity i zielenie, przywodzące na myśl wodę, ziemię i naturę. To opowieść o kosmosie i naszej planecie, która powstała z ognia, by potem stać się miejscem, gdzie zatriumfowało życie.
Formosa Boulevard to nie tylko stacja metra, lecz także ważna atrakcja turystyczna Kaohsiung. Często bywa określana jako jedna z najpiękniejszych stacji metra na świecie i jest popularnym miejscem spotkań, sesji zdjęciowych oraz wydarzeń kulturalnych (odbywają się tu na przykład pokazy świetlne). Połączenie nowoczesnej architektury, sztuki i funkcjonalności sprawia, że stacja ta doskonale odzwierciedla dynamiczny rozwój miasta oraz otwartość Tajwanu na kulturę i innowacje.
Stacja metra Khalid bin Al-Walid, Dubaj - żyrandole w metrze
Stacja metra Khalid bin Al-Walid to dawna nazwa jednej z najważniejszych stacji metra w Dubaju w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Obecnie funkcjonuje ona pod nazwą BurJuman, jednak pierwotna nazwa nadal bywa używana w starszych opracowaniach i przez część mieszkańców miasta. Stacja znajduje się w historycznej dzielnicy Bur Dubai, będącej jednym z najstarszych i najbardziej tętniących życiem obszarów metropolii.
Stacja została otwarta w 2009 roku wraz z uruchomieniem Zielonej Linii dubajskiego metra, a w 2011 roku stała się także kluczowym punktem przesiadkowym między Zieloną a Czerwoną Linią. Dzięki temu pełni bardzo ważną rolę w systemie transportu publicznego miasta, umożliwiając szybkie przemieszczanie się pomiędzy nowoczesnymi dzielnicami Dubaju a jego historycznym centrum.
Architektura stacji, podobnie jak całego dubajskiego metra, łączy nowoczesność z funkcjonalnością. Przestronne hale, klimatyzowane perony oraz czytelne oznakowanie zapewniają wysoki komfort podróżowania. Stacja jest w pełni dostosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, co podkreśla dbałość Dubaju o dostępność i nowoczesne standardy infrastruktury miejskiej. Warto zwrócić uwagę na oświetlenie - żyrandole przypominają meduzy.
Otoczenie stacji Khalid bin Al-Walid to ważny punkt handlowo-usługowy miasta. W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się popularne centrum handlowe BurJuman, liczne hotele, restauracje oraz tradycyjne targi. Dzięki temu stacja jest często wykorzystywana zarówno przez mieszkańców, jak i turystów.
Stacja Khalid bin Al-Walid/BurJuman stanowi doskonały przykład dynamicznego rozwoju Dubaju – miasta, które w krótkim czasie stworzyło nowoczesny, wydajny i przyjazny użytkownikom system transportu publicznego, łączący tradycję z innowacją.
