Naturalna, lekka i niezwykle dekoracyjna – plecionka wiedeńska od XIX wieku pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów wzornictwa meblowego. Dziś ponownie podbija wnętrza, odnajdując się zarówno w aranżacjach minimalistycznych, jak i tych inspirowanych stylem retro.
Plecionka należy do najstarszych technik wytwarzania przedmiotów użytkowych. Archeolodzy szacują, że ludzie zaczęli wyplatać kosze, maty i schronienia jeszcze przed rozpowszechnieniem ceramiki - najstarsze ślady plecionkarstwa mają nawet około 10-12 tysięcy lat. Ponieważ naturalne włókna, takie jak trzcina, wierzba czy trawy, łatwo ulegają rozkładowi, wiedzę o najdawniejszych wyrobach czerpiemy głównie z odcisków plecionek zachowanych na glinie oraz wyjątkowo dobrze zachowanych znalezisk z terenów podmokłych i pustynnych.
Historia plecionki
W starożytnym Egipcie plecionki wykorzystywano do produkcji koszy, skrzyń, mat i mebli. Plecionkarstwo rozwijało się także w Azji, gdzie z bambusa i z rotangu tworzono zarówno przedmioty codziennego użytku. Na marginesie rotang to gatunek palmy pnącej. Jej pnącza mogą osiągać długość do 240 metrów.
W Europie przez stulecia w plecionkarstwie dominowała wiklina pozyskiwana z młodych pędów wierzby. Plecionkarze wykonywali kosze, pułapki na ryby, meble, płoty i pojemniki gospodarcze. Z czasem rzemiosło stało się ważną częścią lokalnej gospodarki, a w wielu regionach powstały ośrodki specjalizujące się w wyplataniu wyrobów wysokiej jakości.
Prawdziwy rozkwit plecionych mebli nastąpił w XIX wieku. Wraz z rozwojem handlu do Europy i Ameryki zaczęto sprowadzać rattan z Azji Południowo-Wschodniej. Materiał okazał się lekki, trwały i elastyczny, dzięki czemu idealnie nadawał się do produkcji oparcia foteli i siedzisk krzeseł. Plecione wyposażenie szybko trafiło do oranżerii, ogrodów zimowych i salonów, stając się symbolem elegancji. Aż przyszły lata 60. i 70. XX wieku i na scenie pojawiła się tzw. plecionka wiedeńska.
Co to jest plecionka wiedeńska?
Plecionka wiedeńska, zwana także siatką wiedeńską lub wiedeńskim splotem, to jeden z najbardziej rozpoznawalnych motywów w historii wzornictwa meblowego. Charakterystyczny sześciokątny wzór, przypominający plaster miodu, od ponad dwóch stuleci zdobi krzesła, fotele, szafy i parawany, pozostając symbolem ponadczasowej elegancji.
Choć nazwa wskazuje na Wiedeń, sama technika wyplatania ma znacznie starsze korzenie. Splot z włókien rattanu wywodzi się z Azji Południowo-Wschodniej, gdzie od wieków wykorzystywano go do produkcji lekkich i przewiewnych mebli. Do Europy trafił dzięki rozwojowi handlu kolonialnego w XVIII wieku, kiedy zaczęto sprowadzać rattan jako cenny surowiec do wyrobu wyposażenia wnętrz.
Kto spopularyzował plecionkę wiedeńską?
Przełomowym momentem w historii plecionki wiedeńskiej był XIX wiek i działalność niemiecko-austriackiego stolarza Michaela Thoneta. W latach 50. XIX wieku opracował on przemysłową metodę gięcia drewna bukowego pod wpływem pary, co pozwoliło produkować lekkie, trwałe i stosunkowo niedrogie meble na dużą skalę. Połączenie giętego drewna z rattanową plecionką okazało się niezwykle udane - meble były wygodne, wytrzymałe i doskonale sprawdzały się w kawiarniach oraz restauracjach. Kawiarnia "Café Daum" była pierwszym oficjalnym lokalem, w której od około roku 1850 znajdowały się wyłącznie krzesła Thoneta.
Krzesło z plecionką wiedeńską nr 14 - krzesło "demokratyczne"
Największą sławę zdobyło krzesło nr 14, zaprojektowane przez Thoneta w 1859 roku. Model ten, wyposażony w siedzisko z plecionki wiedeńskiej, uznawany jest za jedno z najważniejszych dzieł wzornictwa przemysłowego. Dzięki możliwości transportu w częściach i prostemu montażowi sprzedano ok. 60 milionów egzemplarzy na całym świecie, a plecionka wiedeńska stała się znakiem rozpoznawczym mebli z giętego drewna.
Krzesło było nazywane "krzesłem demokratycznym", ponieważ zrewolucjonizowało dostępność designu. Stało się tak za sprawą połączenia niskiej ceny, masowej produkcji oraz łatwej, modułowej wysyłki. Po raz pierwszy w historii luksusowy i funkcjonalny mebel przestał być towarem wyłącznie dla elit, trafiając do zwykłych domów i kawiarni na całym świecie. Było ulubionym meblem Le Corbusiera. Za jego projekt Thonet otrzymał złoty medal na Wystawie Światowej w Paryżu w 1867 roku.
Krzesło z plecionką wiedeńską nr 18 - udany krewny
Krzesło nr 18 powstało 1876 roku, obok wzoru nr 14 jest drugim nadzwyczajnie udanym światowym modelem Michaela Thoneta. Różni się od swojego słynnego krewnego tylko detalem w oparciu. Krzesło od lat niezmiennie cenione za jakość i trwałość, które zawdzięcza tradycyjnemu ręcznemu gięciu.
Krzesło 118 - filigranowy mebel
Mebel zaprojektował Sebastian Herkner. Z powodu niewielkich rozmiarów krzesło jest mniej dominujące, a przez to bardziej filigranowe. Jego cechą szczególną jest kształt nóg: zaokrąglone po zewnętrznej stronie, proste po wewnętrznej. Rama z giętego drewna i ręcznie wykonane siedzisko pokryte plecionką wideńską nawiązują do modelu numer 14, archetypu krzesła THONET. Całość jest minimalistyczna i niezwykle estetyczna.
Krzesło z plecionką wiedeńską i podłokietnikami S 64
To krzesło wyróżnia się, ponieważ jest wykonane z giętych rur stalowych. Oparcie i siedzisko ma z giętego litego drewna, wypełnione wiedeńską plecionką z wikliny. Krzesło zaprojektował Marcel Breuer podczas swojego pobytu w Berlinie w 1928 roku. THONET produkuje je modele od 1930 roku. Dzięki swojej wszechstronności szybko stał się najlepiej sprzedającymi się krzesłami wspornikowymi i są nimi po dzień dzisiejszy.
Plecionka wiedeńska wróciła do łask wraz z modą na naturalne materiały i rzemiosło. Dziś doskonale odnajduje się we wnętrzach w stylu skandynawskim, japandi czy boho. Dziś meble z plecionką wiedeńską to połączenie tradycyjnego rzemiosła z nowoczesnym wzornictwem, wprowadzające do aranżacji lekkość, fakturę i subtelną elegancję.
